سیستم های رای گیری الكترونیكی
سیستم های رای گیری الكترونیكی مجزا از هم عبارتند از :
· رای گیری كامپیوتری ایستگاهی
· رای گیری اینترنتی
· رای گیری از طریق Short Message System SMS و تلفن های Touch-Tone
كه در یك دولت الكترونیكی لازم نیست كه فقط از یكی از این سیستم ها استفاده شود، بلكه می توان همزمان از هر سه روش استفاده كرد تا نتایج بهتری از لحاظ مشاركت مردم در انتخابات حاصل شود .
رای گیری كامپیوتری ؛ ایستگاهی
در این روش به جای استفاده از برگههای رای و صندوق اخذ رای، از كامپیوترها استفاده می شود به این ترتیب كه در محل اخذ رای ، كامپیوترهایی برای رای گیری قرار می گیرد و شخص رای دهنده توسط مونیتورهای حساس دستی و یا صفحه كلید و یا مدادهای الكترونیكی، نامزد مورد نظر را انتخاب كرده و رای خود را اخذ می كنند، در این روش امكان معرفی نامزدها در كنار عكس هركدام نیز وجود دارد، در حال حاضر مدل های جدید از این دستگاهها ، همانند دستگاههای خود پرداز (ATM) نیز تولید شده اند.
در روش رای گیری كامپیوتری ( ایستگاهی )، همچنان تشخیص هویت افراد رای دهنده با استفاده از مدارك شناسایی صورت نمی گیرد. در هر حال، در این روش هم، مردم مجبور به حضور در مكانهای رای گیری هستند و به جای اینكه رای خود را روی كاغذ بنویسند و به صندوق بیندازند، از كامپیوتر استفاده می كنند، ایستگاههای رای گیری در این روش می توانند به شبكههای امن اكسترانت وصل شده و آخرین آمار را در هر لحظه به سرورهای مركزی بفرستند.
نگاهی به رای گیری كامپیوتری ؛ ایستگاهی
از مزایای این روش، اطلاع نامزدها از وضعیت خود در هر لحظه و به دست آمدن نتایج انتخابات در سریع ترین زمان ممكن (گاهی درست در پایان زمان رای گیری) است اما در عوض با پیاده سازی این روش، هزینههای برگزاری انتخابات بالا می رود زیرا ایستگاه رای گیری باید مجهز به سیستم های كامپیوتری متصل به شبكه باشند و از طرفی كنترل و حفاظت از شبكه ای كه این ایستگاهها را به سرور مركزی وصل كند كار مشكلی است .
در انتخابات نوامبر ۲۰۰۴ آمریكا هم از ایستگاههای رای گیری در کنار سایر روشهای رای گیری الکترونیکی استفاده شد به این ترتیب كه دولت برای راحتی مردم اقدام به نصب كیوسك هایی در فروشگاهها و مراكز عمومی و دفاتر پستی نمود و مردم با مراجعه به یكی از این مراكز اقدام به رای گیری می كردند.
رای گیری اینترنتی
این روش یكی از كم هزینه ترین راههای برگزاری انتخابات است زیرا در آن ما به ایستگاههای رای گیری نیازی نداریم و نیروی انسانی در این ایستگاهها هدر نمی رود بلكه تمام افراد واجد شرایط در هر مكانی كه باشند می توانند با مراجعه به سایت های اینترنتی كه برای این كار تهیه شده اند، رای خود را به نفع نامزد مورد نظر اخذ كنند. در واقع یكی از مهمترین مزایای این سیستم، نداشتن محدودیت مكانی برای افراد واجد شرایط رای است و آنها در هر كجای جهان كه باشند میتوانند رای خود را اخذ كنند.
بحث امنیت در این روش بسیار حائز اهمیت است . توجه به این نكته كههر شخص فقط یك بار می تواند رای دهد بسیار مهم است.یكی از روشهای حل این مشكل، ارائه PIN كد های شناسائی شخص توسط دولت به تمام افراد واجد شرایط است كه قصد دارند از طریق اینترنت در انتخابات شركت كنند زیرا سیستم ثبت نام ONLNE را عملا نمی توان پیاده كرد در واقع PIN كدها در حكم كلمه عبور برای ورود به سایت انتخابات است. روش دیگر حل مشكل ، استفاده از كوكی هاست كه آن را هم میتوان توسط برنامههایی شناسایی و حذف كرد و یا اینكه كلا جلوی ثبت كوكی را گرفت.
بسیار موثر دیگر استفاده از ACTIVEX است. ACTIVEXها تنها راه دسترسی كامل سرورهای به كامپیوتر كاربران است. در واقع سرورهای رای گیری بعد از دسترسی كامل به كامپیوتر شخص رای دهنده و برداشتن شماره سریال یكی از قطعات سخت افزاری و ذخیره كردن آن در بانك اطلاعاتی خود، از رای دادن مجدد آن شخص جلوگیری می كنند. اما نكته قابل توجه این است كه ACTIVEX ها توسط شركت ما یكروسافت ساخته شده و فقط در سیستم عامل های ویندوز اجرا می شوند، در صورتیكه تعدادی از كاربران نیز وجود دارند كه از سیستم عامل های غیر ویندوز استفاده می كنند. در كل، بدون در نظر گرفتن مسائل امنیتی، سیستم رای گیری اینترنتی كه یكی از ارزانترین راههای برگزاری انتخابات است و این سیستم می تواند تمامی افراد را در هر نقطه ای كه باشند به رای دادن ترغیب كند. و اگر مسائل امنیتی آن حل شود یكی از انتخاب های حتمی در سیستم رای گیری كشورمان خواهد بود .
سابقه رای گیری اینترنتی
در انتخابات سال ۲۰۰۰ آمریكا هم، از این سیستم در كنار دیگر سیستم ها استفاده شد كه البته بدلیل بی اعتمادی مردم ، تنها %۴.۶۹ از افراد رای دهنده، رای خود را از طریق اینترنت اخذ كردند.
به رغم وجود نگرانی هایی در مورد افشا شدن هویت شخص رای دهنده، خرابی تكنولوژیك، امنیت شبكه رای گیری، كارایی، ذخیره سازی و انتقال آرا و رای دادن چند باره، اما هنوز امیدهای زیادی برای بهبود این روش و بهینه كردن آن وجود دارد. در حال حاظر كشورهای ( ژاپن، نیوزلند، سوئد، سوئیس، استونی ) در حال فراهم كردن زمینههای رای گیری اینترنتی هستند چنان كه كشور تازه استقلال یافته استونی، انتخابات موفق سال ۲۰۰۲ خود را از طریق شبکههای اینترنتی بركزار كرد.
رای گیری از طریق Short Message System -SMS و تلفن های Touch-Tone
این نوع رای گیری كه هنوز به طور رسمی در دنیا تجربه نشده است تقریبا یك نوع رای گیری از راه دور است در این سیستم، و هر كاربر از طریق سرویس پیام كوتاه تلفن همراه خود و همچنین از طریق خط تلفن های مجهز به سیستم تون و یا تلوزیونهای دیجیتالی متصل به خط تلفن می توانند رای خود را به سرور رای گیری بفرستند. یكی از معایب این روش، در دسترس نبودن سیستم های تلویزیون دیجیتال و یا تلفن همراه و یا خط تلفن های Tone، برای هر شخص می باشد كه اگر از این سیستم به تنهایی استفاده شود باعث كاهش تعداد شركت كنندگان در انتخابات می شود. اما آسان بودن اخذ رای در این سیستم ها از مزایای آن است.
سوابق سیستم رای گیری
چند نوع سیستم رای گیری هم وجود دارد كه در حد تئوریك هستند و هنوز پیاده سازی نشده اند اما همانطور كه گفتیم در دولت الكترونیكی باید تلاش شود تا اعتماد مردم را نسبت به این سیستم های رای گیری جذب كرد كه برای آن باید سیستم ها كار آمد و بی نقص بوده و رای هر شخص محفوظ بماند و هویت شخص رای دهنده همچون روشهای همیشگی پنهان باشد.
در پیاده سازی سیستم های رای گیری الکترونیکی باید به چند نکته توجه اساسی داشته باشیم که عبارتند از
1- کارآمد بودن سیستم های سخت افزاری رای گیری الکترونیکی
2- محفوظ ماندن رای هر شخص
3- مشخص نشدن هویت شخص رای دهنده
4- Open Sourceبودن نرم افزارهای رای گیری الکترونیکی
5- قابل استناد نبودن رای ها